Yapay Zekâ

Kral Midas’ın hikâyesini biliriz. Yunan mitolojisindeki "doyumsuz" kral. Dokunduğu her şeyin altın olmasını istemiş ve en sonunda yiyip içemez, insanlara bile dokunamaz hâle gelip perişan olmuştur. Bir aç gözlülük suçlusu olarak görürüz Midas’ı; tamahkârlığa ve ne idüğü belirsiz olsa da "gerçek zenginliğe" değer verdirtecek bir ibret olarak alırız onu. Tüm büyük edebi eserlerin en takdire şayan özelliği zannımca şudur ki insanoğlunun yaratımları genişledikçe hem doğaya karşı hem de birbirlerine karşı kendilerini sürekli yeniden kalibre ederler.

Yapay Zekâ ve Sanat konulu anketimizin üçüncü bölümünü yayınlıyoruz. Sanatçılar ve akademisyenler aşağıdaki soruları yanıtladılar. Sıralama soyadına göre yapılmıştır.
 

Yapay Zekâ ve Sanat konulu anketimizin ikinci bölümünü yayınlıyoruz. Sanatçılar ve akademisyenler aşağıdaki soruları yanıtladılar.
Sıralama soyadına göre yapılmıştır.

Soru: İnsan talimatlarıyla birinci yazarı Yapay Zekâ olan bir metin sanat eseri olarak nitelendirilebilir mi? Yapay Zekâ'nın estetik bir üretimini sanat olarak nitelendirebilir miyiz? Yapay Zekâ ile sanat yapılabilir mi? Yapay Zekâ ile üretilen bir eser sanat eseri kabul edilebilir mi?
 

Akademisyenlere ve sanatçılara aşağıdaki soruları yönelttik ve cevaplandırmalarını talep ettik. Gelen cevapların birinci bölümünü yayınlıyoruz.
Sıralama soyadına göre yapılmıştır.

Soru: İnsan talimatlarıyla birinci yazarı Yapay Zekâ olan bir metin sanat eseri olarak nitelendirilebilir mi? Yapay Zekâ'nın estetik bir üretimini sanat olarak nitelendirebilir miyiz? Yapay Zekâ ile sanat yapılabilir mi? Yapay Zekâ ile üretilen bir eser sanat eseri kabul edilebilir mi?

Teori dergisi Eylül 2025 sayısından itibaren Yapay Zekâ ve Sanat konulu makalelere de yer verecek. Makalelerde sanat üretiminin Yapay Zekâyla kurması gereken ilişki tartışılacak. 

Yapay Zekâya doğru komutu (prompt) vermek, insanın geliştirmesi gereken yetenekleri arasında yer alıyor. Prompt mühendisliği geleceğin meslekleri arasında görülüyor; üniversitelerde bu alana yönelik bölümler açılmaya başladı. İleride prompt yazma sanatı kavramını da duyabiliriz ve bu yeni bir anlatım tarzı doğurabilir. 

Amerikan düşünce kuruluşu Hoover Enstitüsü, Deepseek üzerine ayrıntılı bir araştırma raporu yaymladı. Raporda özetle öne çıkan vurgular:

📌 DeepSeek'in hızlı yükselişi, büyük dil modeli performansında bi atılımdan daha fazlasını işaret ediyor. Bu, ABD inovasyon stratejisi için bir uyanış çağrısı olmalı.

📌Çinli Yapay Zekâ girişimi, köklü ve giderek kendi kendine yeten durumda, çünkü yerel yetenekler (yazılımcılar) tarafından desteklendi.

Çince’si Shendu Tansuo (深度探索) yani “Derinlemesine Keşif” olarak bilinen DeepSeek Yapay Zeka (YP) şirketi Şangay’a 1.5 saat uzaklıkta bulunan ve Çin’in en önemli bilişim merkezlerinden birisi olan Hangzhou şehrinde 2023 yılında kuruldu. Şirket, büyük dil modelleri (LLM - Large Language Model) ve ileri yapay zeka teknolojileri geliştirmeye odaklanıyor. DeepSeek’in geliştirdiği DeepSeek-R1 modeli, OpenAI'nin en güçlü modelleriyle rekabet edebilecek seviyeye ulaştı.

Bu yazıda Özgür Yazılım’ın milli bağımsızlık ve milli kalkınma ile ilişkisi ele alınmış, kişi ve kurumlar ile Özgür Yazılım etkileşimi tasvir edilmiştir. Yazı genel olarak çeşitli bilimlerden yararlanmakta ve günümüz koşullarına yönelik öneriler sunmaktadır.

Çin Halk Cumhuriyeti tarafından 2024 Dünya Yapay Zekâ Konferansı ve Küresel Yapay Zekâ Yönetişimi Üst Düzey Toplantısı gerçekleştirildi. 4 Temmuz Perşembe günü yayınlanan Küresel YZ Yönetişimi Şanghay Deklarasyonu'nun tam metnini, İngilizceden Türkçeye Emrah Zorba çevirdi.

Xu Changwen’in China Daily’de yayımlanan yazısının Türkçe çevirisini yayımlıyoruz. Xu Changwen, Çin Uluslararası Ticaret ve Ekonomik İşbirliği Akademisi'nde araştırma görevlisidir.